توضیحات
صمغ عربى
به فارسى «ازدوتازى» و به فرانسوى Gomme arabique وGomme de senegal و به انگليسى Gum arabic ناميده مى شود. صمغى است كه از شاخه هاى آكاسيا به خصوص از Acacia senegal بر اثر گزش حشرات و برخورد شاخه ها در اثر باد و ايجاد خراش در آنها به حالت طبيعى جارى مى شود، ولى عملا با ايجاد خراش و شكاف با ابزارهاى مخصوص به طورى كه خراش سطحى باشد و به لايه چوب مركزى آسيبى نرساند، به دست مىآيد. در اوايل پاييز پس از فصل بارندگى اين صمغ از ساقه و شاخه ها و تنه درخت آكاسيا گرفته مى شود. معمولا در اين فصل در سنگال بادى به نام Harmattan از طرف شرق مىوزد كه هرچه قوىتر باشد سيلان و جريان خروج صمغ را بيشتر مىكند.
از نظر رنگ بسته به اينكه صمغ عربى از چه گونهاى از آكاسيا گرفته شده و چه وقت و چطور گرفته شده رنگ آن متفاوت است ولى روى هم رفته هرچه رنگ تيره تر و به طرف قهوه اى باشد، صمغ عربى نامرغوبتر است. نوع تميز و مرغوب صمغ عربى به رنگ سفيد يا سفيد مايل به زرد است و قطعات آن به شكل دانه هاى اشكلى و يا تكه هاى كوچك دنباله دار است، اگر شكسته شود مقطع آن درخشنده و مخطط با خطوط سفيد مى باشد.
صمغ عربى در آب كاملا حل مىشود و محلول چسبناك ايجاد مىكند كه در اثرالكل قوى و سواستات دوپلمب رسوب مى نمايد.
تركيبات شيميايى
از نظر تركيبات شيميايى بسته به نوع گياهى كه صمغ عربى از آن گرفته مى شود و زمان و نحوه گرفتن تركيب آن تا حدودى فرق مى كند ولى به طور كلى در تركيب صمغ عربى دو ماده آرابان و گالاكتان وجود دارد كه در اثر هيدروليز آنها دو قند به نام آرابينوز و گالاكتوز توليد مىشود.
آرابينوز يك قند پنج كربنى به فرمول خامC 5 H 01 O 5 است و گالاكتوز يك قند شش كربنى به فرمول خامC 6 H 21 O 6 است.
صمغ عربى عكس العمل اسيد دارد و در آزمايشگاه تركيبات اسيدى مختلفى از جمله اسيد آرابيگ و اسيد گوميك از آن به دست مى آيد.
به طور كلى در تركيب شيميايى صمغ عربى، آب، قندها، اسيدها، مواد معدنى و مقدار كمى تانن و تانوزيد وجود دارد. تانن و تانوزيد در موقع خارج شدن صمغ، از پوست ساقه داخل صمغ مىشود. به علاوه از صمغ عربى چند دياستاز به نام هاى اكسيداز، پروكسيداز، آميلاز و امولسين يافت مى شود.
خواص- كاربرد صمغ عربى
اغلب حكماى طب سنتى صمغ عربى را از نظر گرمى معتدل و ضمنا خشك مىدانند و تنها جالينوس حكيم آن را گرم و خشك ذكر مى كند. اين صمغ نرم كننده سينه و مقوى معده و روده است، اگر كمى از آن را در دهان بگذارند و آب حاصل از آن را كمكم فرو برند و يا به صورت حب و يا مخلوط با داروهاى مناسب بخورند مانع ريختن مواد نزله و زكام به سينه شده و حدّت داروهاى گرم خورده شده را رفع مىكند، ضمنا براى قطع اسهال صفراوى، رفع درد سينه، صمغ عربى برای سرفه، زخمها و خراش هاى ريه، خشونت حلق، قصبه ريه و صاف كردن صدا نافع است. خوردن ۱۵- ۱۰ گرم آن براى رفع اسهال و التهاب و ناراحتى روده ها مفيد است. اگر آن را با روغن گل سرخ تفت داده و بخورند براى قطع خونريزى از هر عضوى مفيد است. (به استثناى خونروى از رحم و بواسير). اگر روزى ۵ گرم از آن را نرم كرده با ۳۰ گرم روغن تازه گاو مخلوط و بخورند و اين كار را ۷- ۳ روز ادامه دهند، براى قطع خونروى از سينه و ريه و ساير اعضا به استثناى رحم و بواسير مفيد است و اگر گرد آن را با سفيده تخم مرغ مخلوط و به محل سوختگى از آتش و يا شقاق سر پستان بمالند، مفيد است.
صمغ عربى براى اعضاى قسمت پايين بدن (رحم، بواسير، مثانه و …) مضّر است و براى رفع عوارض آن بايد با آن كتيرا خورد.
توجه: در موقع خوردن صمغ عربى بايد از خوردن داروهايى شامل بوراكس، پركلرور آهن، الكل و استات سرب خوددارى شود و همچنين از مخلوط كردن صمغ عربى در تركيبات فوق بايد احتراز شود زيرا موجب واكنش نامساعد بدن مى شود.
از نظر مصارف صنعتى صمغ عربى كاربرد زيادى دارد. در صنعت نساجى براى آهار پارچه و در صنعت كاغذسازى براى تهيه چسب و در خوشنويسى براى تهيه مركب اعلا مصرف مى شود. به علت چسبى كه دارد در آرايش مو براى شكل دادن به و ممكن است به صورت مناسبى مصرف شود ولى به هرحال توجه شود كه نبايد آن را با كتيرا مخلوط كرد.
در برخى مناطق از دكسترين ماده مصنوعى مى سازند و به جاى صمغ عربى عرضه مى كنند، اين ماده خواص صمغ عربى را ندارد. براى تشخيص اصلى بودن يا تقلبى بودن كه ماده اى كه به نام صمغ عربى فروخته مىشود، مىتوان با تأثير اسيد ازتيك روى آن آزمايش نمود، به اين ترتيب اگر اسيد ازتيك روى صمغ عربى حقيقى تأثير داده شود مادهاى به نام موسيك اسيد به فرمول خامCOOH (CHOH) 4 COOH
توليد مى شود ولى اگر روى صمغ عربى تقلبى تأثير داده شود، ماده اكساليك اسيد توليد مى شود.
در طب گياهى معمول است كه صمغ عربى مغسول يعنى پاك كرده و غسل داده شده را به كار مى برند. روش مغسول كردن صمغ عربى اين است كه ابتدا سطح خارجى صمغ را تراشيده و سپس آن را در آب سرد ريخته و مى مالند تا خوب مخلوط شود، بعد مايع چسبنده را از پارچه ظريف نازكى ردّ مىكنند تا آب آن خارج شود و آن را خشك مى كنند تا صمغ عربى مغسول به دست آيد. يا اينكه قشر روى آب را كه صمغ عربى حل شده است مى گيرند و خشك مى كنند.
روش تهيه گرد صمغ عربى: صمغ عربى يا صمغ سنگال را پاك كرده و مغسول نموده و مقدار مورد نظر از آن را نيم كوب نموده، در گرمخانه با درجه حرارت ۴۰ درجه سانتىگراد مى خشكانند سپس آن را نرم كوبيده از صافى ابريشمى شماره ۱۰۰ عبور مى دهند. اين گرد براى مصرف آماده است.
گرد صمغى مليّن مدّر: گرد صمغ عربى ۳ واحد، ريشه شيرين بيان ۲ واحد، قند كوبيده نرم ۱ واحد. آنها را مخلوط كرده و مصرف مى نمايند. اين گرد مليّن و مدّر است. مقدار خوراك آن ۳۰- ۲۰ گرم است كه در ۱۰۰۰ گرم آب حل كرده با پارچه صاف نموده، مصرف مى كنند.
آب صمغى ساده: ۲۰ گرم صمغ عربى يا صمغ سنگال مغسول را در ۱۰۰۰ گرم آب سرد حل كنند و صاف نموده و به عنوان مليّن بنوشند.
دیدگاهها
هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.