اشق

475,000 تومان1,800,000 تومان

اشق در ايران معمولًا وشا را با اسفند دود مى‏ كنند و بوى آن را براى رفع زخم چشم مفيد مى‏ دانند. وشا، مقوى، قاعده‏ آور، خلط آور، ضد حساسيت، نافع برونشيت كهنه، تنگى نفس و امراض ريوى مى‏ باشد. جوشانده وشا منفعت زيادى به طور نوشيدنى و ماليدنى براى كهير دارد. نيز قاتل كرم شكم و دافع رطوبت معده است.

خوراك وشا، با سركه نافع سپرز (طحال)، با جوشانده جو نافع تنگى نفس و امراض ريوى و با عسل جهت صرع مفيد مى ‏باشد. ضماد وشا با سركه مفاصل را نرم و كك‏ومك و آثار سياهى پوست را از بين مى‏ برد. شستن سر با مخلوط وشا و حنا، شوره سر را از بين مى ‏برد.[25]

توضیحات

توضیحات

اشق صمغى است كه بصورت ماليدنى، خوردنى و بخور استفاده مى ‏شود.

نيز در صنعت موارد استفاده زيادى دارد.

اشق داراى يك روغن فرّار، صمغ، رزين و اسيد است كه از گرم كردن آن سولفوريد هيدروژن به دست مى ‏آيد.

وشا، گياه اشق است:[1] اشق را اشترك، وشق، اندران و بلشر مى‏ نامند.[2]

اشق صمغى زرد رنگ به طعم گس و تلخ و مهوع است.[3] گويند صمغ گياه اشترغاز است. رنگ گلش ما بين سرخى و زردى است.[4]

ماسرجويه گويد: اشق صمغ درختى است كه آن را محروث گويند. ابو ريحان گويد: اگر از لفظ آن منظور اشترغاز است، اشق صمغ آن نيست و مى‏تواند كه محروث را دو حقيقت باشد و يك حقيقت آن ما وراى اشترغاز بود.

______________________________
(1)- محيط اعظم، ج 1، ص 152.

(2)-. المفردات، ص 78.

(3)- بستان المفردات، ص 51؛ مخزن المفردات، ص 30.

(4)- همان.

(5)- فرهنگ معين، ج 4، ص 5029.

(6)- همان، ج 1، ص 284.

(7)- همان.

(8)- تحفه حكيم، ص 25.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى، ج‏1، ص: 190

قسطا گويد: اشق عصاره خشخاش است و بعضى از اطباء گويند: اشق عصاره برگ خشخاش است.[5]

اشق صمغ گياهى است كه آن را طرثوث مى ‏نامند و برخى به علت چسبندگى لزاق الذهب مى‏ نامند. كاغذ و دفتر با رنگ طلايى آن رنگ آميزى مى‏ شود.[6]

ابن بيطار گفته: كسانى كه آن را صمغ طرثوث نوشته‏ اند، اشتباه كرده‏ اند و آن صمغ درختى كوچك و راست است كه در نواحى معتدل مى ‏رويد.

ديسقوريدوس گفته است كه اشق صمغ درختى شبيه به درخت گنه گنه است كه از تنه درخت به صورت قطراتى منجمد به دست مى‏ آيد. بهترين نوع آن سفيد، نرم، صاف و خالص است كه زود حلّ مى ‏شود. صمغ اشق زرد است و با زدن تيغ به درخت به دست مى‏آيد.[7]

«ديسقوريدوس» آمونياك را عصاره‏narthEx ( نوعى درخت انجدان) كه در تبت مى ‏رويد، شناخته است.[8]

اين صمغ وقتى كه خشك شود، دانه دانه بزرگ و حل شده آن در آب مثل شير سفيد مى ‏شود. رنگ آن قهوه‏اى خفيف و اگر مدتى بماند سياه مى‏ شود. بوى آن مثل بوى جندبيدستر است. ذائقه اشق تلخ و گزنده، مثل صمغ درخت كندر است.[9]

«اچى سن» نوشته است: زمانى كه ميوه درخت اشق پخته مى‏ شود، يك نوع حيوان به آن حمله كرده و تمام شيره درخت را از بين مى ‏برد و باعث خشك شدن آن مى ‏شود.[10]

ضرر و اصلاح:

استعمال زياد آن مضر معده و باعث پيدايش خون در ادرار است و مصلحش سركه، انيسون، روغن گل و عسل است.[11] استعمال زياد آن مضر معده و كليه است.[12]

اسم:

در رساله جابر بن حيان از اشق اسم برده شده است.

(1)- صيدنه، ج 1، ص 64.

(2)- قانون در طب، ج 2، ص 66.

(3)- محيط اعظم، ج 1، ص 161.

(4)- فارماكوگرافيا، ج 2، ص 156.

(5)- المفردات، ص 80؛ بستان المفردات، ص 212.

(6)- دستور بريتانى، ص 1110.

(7)- محيط اعظم، ج 1، ص 161.

(8)- زبان خوراكيها، ج 3، ص 58.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى، ج‏1، ص: 191

اشق را به اسم علمى‏dorema ammonia gum مى ‏نامند. بعضى اشق را به اسم وشا نوشته‏اند.

اشق را به انگليسى:

thuslibycum, ammoniacum thymiana, ammoniacum suffiman مى‏ نامند. اين صمغ رزينى صمغ درخت‏fErula tingitama است كه در مراكش مى ‏رويد.[13]

به عربى: اوشج، اشج، اشجع، وشج، وشق، لزاق الذهب، وقنا، وشق و كلخ، به يونانى: اثانقون، امونياقن و پرنقش، به سريانى: كاما، به فارسى: اشم، اوشه كليانى، اوشه و اشق، به هندى: كاندر و به انگليسى:[14]ammoniacum وgummifErum مى ‏نامند.[15]

اشق را به شيرازى: بدران‏[16]، به سيستانى: اوشك و به قول ارجانى: لزاق الذهب مى ‏نامند.[17]

اشق را به انگليسى عرفى:gum ammoniac و به انگليسى علمى:dorEma ammonia ، به عربى: زبد الارض و به فارسى: بل شيرين مى‏ نامند.[18]

اشق را به هندى و افغانى: كاندل مى ‏نامند. گياه اشق را به انگليسى نيزfischEtmEy وdorEmaglabrum مى‏ نامند كه هر دو نوع آن، اصلشان از ايران است.[19]

«وشا» صمغ گياهى است كه به فارسى: اشه، اشك و كندل گويند. به عربى: اشق معرب اشه و فرنگى‏ها: گم آمونياك گويند و آن را از گياه ديگرى كه در بادقيس به كماى اسب معروف است، مى ‏گيرند ولى معلوم نيست خواص آن با وشا يكى باشد.[20]

مزاج:

مزاج اشق گرم در درجه سوم و خشك در درجه اول است.

در درجه اول خشك و در آخر درجه سوم گرم است.[21] در درجه دوم گرم و در درجه اول خشك است.[22]

______________________________
(1)- فارماكوگرافيا، ج 2، ص 156.

(2)- لاثانى لغات الادويه، ص 16؛ لسان العرب، ص 16.

(3)- بستان المفردات، ص 212.

(4)- طب النبى، ص 166.

(5)- صيدنه، ج 1، ص 64.

(6)- المفردات، ص 80.

(7)- دستور بريتانى، ص 1110.

(8)- زبان خوراكيها، ج 3، ص 58.

(9)- قانون در طب، ج 2، ص 66.

(10) صيدنه، ج 2، ص 754؛ اغراض، ص 61؛ تحفه، ص 25.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى، ج‏1، ص: 192

تركيب شيميايى:

اشق داراى يك روغن فرّار، صمغ و رزين است. «يرى زيس وسيسكى» نوشته است كه اشق داراى دو نوع است: يك نوع داراى اسيد و نوع ديگرى داراى رزين ساده است كه از گرم كردن آن سولفوريد هيدروژن بدست مى‏ آيد.[23]

محلول صمغى اشق را آمونياك مى نامند و داراى 25 درصد صمغ، 70 درصد مواد رزين و 3 درصد روغن است.[24]

خواص:

در ايران معمولًا وشا را با اسفند دود مى‏ كنند و بوى آن را براى رفع زخم چشم مفيد مى‏ دانند. وشا، مقوى، قاعده‏آور، خلطآور، ضد حساسيت، نافع برونشيت كهنه، تنگى نفس و امراض ريوى مى‏باشد.

جوشانده وشا منفعت زيادى به طور نوشيدنى و ماليدنى براى كهير دارد. نيز قاتل كرم شكم و دافع رطوبت معده است.

خوراك وشا، با سركه نافع سپرز (طحال)، با جوشانده جو نافع تنگى نفس و امراض ريوى و با عسل جهت صرع مفيد مى ‏باشد. ضماد وشا با سركه مفاصل را نرم و كك‏ و مك و آثار سياهى پوست را از بين مى ‏برد. شستن سر با مخلوط وشا و حنا، شوره سر را از بين مى‏ برد.[25]

بلغم را دفع و بدن را شاداب مى‏ كند. ورم هاى سخت را نرم مى ‏كند و مليّن است. بول و حيض را از رحم و مثانه جارى مى‏ كند و سرمه آن سفيدى حدقه چشم را نافع مى ‏باشد.[26]

باز كننده بسته ‏هاى جگر، دافع سنگ كليه، نرم كننده سختى طحال و نافع زخمها است. خوردن يك درم آن و ماليدنش بر محل طحال ورم آن را از بين مى ‏برد.[27]

______________________________
(1)- فارماكوگرافيا، ج 2، ص 156.

(2)- بريتانى، 1111.

(3)- زبان خوراكيها، ج 3، ص 58.

(4)- صيدنه، ج 2، ص 754.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى، ج‏1، ص: 193

ماليدن اشق بر روى بواسير، دانه‏ هاى بواسير را باز مى‏كند. نيز بر روى برص و سياهى پوست همراه با سركه نافع آن مى‏ باشد. همراه با عسل نافع تنگى نفس و سرفه ‏هاى كهنه است. اشق جنين زنده يا مرده را خارج مى‏ كند.[28] ماليدنش بر خنازير دهنه زخم را باز مى ‏كند.[29]

در باز كردن تأثيرش بحدى است كه مى‏ تواند خون را از دهانه رگها روان سازد و نيروى نرم كنندگى و خشك كنندگى هم دارد. گوشت فاسد را مى‏خورد و گوشت سالم را مى ‏روياند.

اشق، آميخته با عسل يا با آب جو، مسكن درد سياتيك، پهلو درد و درد مفاصل است.

اگر با عسل و زفت باشد و ضماد كنند سختى مفاصل را از بين مى ‏برد. اگر با سركه بورق و روغن حنا مخلوط كنند خستگى را بر طرف مى‏ كند. زبرى و گرى پلكها را نرم و سپيدى چشم را جلا مى‏ دهد و در مورد رطوبت‏ هاى چشم سودمند است.

در معالجه «ربو» تنگى نفس و تندى نفس مفيد است و بايد با عسل بليسند يا با آبجو تناول نمايند. زخم حجاب سينه را تنقيه مى‏ كند و از خفگى، بلغم و زهره سياه (مره سوداء) رهايى مى ‏بخشد.

تناول 41 گرم در خمى از اشق در علاج سخت شدن طحال و سفتى كبد مفيد است و اگر با سركه باشد و بر طحال و كبد بمالند همان تأثير را دارد و در استسقاء نيز مفيد است.

در ادرار چندان مؤثر است كه با بول خون آيد، مسهل و ضد كرم كدو است. حيض را روان مى ‏گرداند. بيضتين كه به سختى دچار آيند با ماليدن اشق و سركه نرمش طبيعى را باز يابند. اگر اشق را با مشك زمين و روغن زيتون مخلوط كنند قاتل حشرات است.[30]

اشق مدر بول و حيض و ماليدن آن با روغن براى سختى اورام مفيد است. براى فلج، لقوه و نقرس هم مجرب است. منفعت خاص: محلل ورم هاى طحال و جگر است. با آب گرم مخلوط كرده و قرقره نموده براى درد گلو نافع است.

خوردن اشق با عسل، دافع بلغم و كرم هاى معده است و ضماد آن بر چشم، رطوبت چشم و غبار چشم را دور مى ‏كند. اگر بر زخمها ماليده شود هم صاف مى ‏كند و هم پر مى ‏نمايد. سينه را از رطوبت كثيف، پاك و سنگ كليه و مثانه را دفع مى ‏كند.[31]

(1)- طب النبى، ص 166.

(2)- مخزن المفردات، ص 31.

(3)- اغراض، ص 61.

(4)- قانون در طب، ج 2، ص 66.

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى، ج‏1، ص: 194

زرتشتيهاى هند از چوب صمغ اشق به عنوان بخور در مراسم مذهبى خود استفاده مى ‏كنند. اسم چوب اين صمغ در كتاب اوستاى مقدس آمده است.

كتاب همدرد، از اشق در نسخه ‏هاى زير استفاده كرده است:

1- ضماد عشق: نافع ورم و بزرگى طحال است كه با سركه ضماد مى ‏شود.

2- ضماد كبريت.

3- مرحم اشق: براى خنازير، غدد را تحليل مى‏ كند و براى درد مسكن است.

4- مرحم رسل: زخمها را صاف كرده زود ترميم مى ‏كند و غده‏ هاى سخت را نرم مى كند.[32]

اشق نافع انسداد رگها، درد مفاصل، خشكى مفاصل، تنگى نفس، زخم پرده سينه، سفتى طحال، زبرى و گرى پلكها، استسقاء، يبوست، كرم كدو، سفتى بيضه و كبد، ورم، فلج، لقوه، نقرس، بلغم، رطوبت چشم، سنگ كليه و مثانه، زرداب، خنازير و زخم مى‏ باشد.

مقدار مصرف: مقدار خوراك آن از 1 تا 3 گرم است. مضر معده است و مصلحش سركه، انيسون، روغن گل و عسل مى‏باشد.

مقدار خوراك آن 3 گرم است.[33] خوراك آن 1 گرم است.[34] مقدار خوراك آن از نيم تا يك مثقال است.[35]

محل رويش:

اين گياه در يزد، اصفهان، كوه كهرود، نواحى كوهستانى كرمان و زرند كرمان، نواكوه و بلوچستان مى‏ رويد.[36] در حوالى اصفهان، شيراز و يزد به دست مى ‏آيد.[37]

محل رويش آن نيز خراسان و پاكستان است.[38] درخت اشق در مناطق سردسير مى‏ رويد.[39] محل رويش آن نيز ليبى است.[40]

______________________________
(1)- المفردات، ص 80؛ بستان المفردات، ص 212.

(2)- همدرد، از ص 190 الى 256.

(3)- بستان المفردات، ص 212.

(4)- دستور بريتانى، ص 1111.

(5)- زبان خوراكيها، ج 3، ص 58.

(6)- زبان خوراكيها، ج 3، ص 58.

(7)- محيط اعظم، ج 1، ص 161.

(8)- المفردات، ص 80؛ بستان المفردات، ص 212.

(9)- تحفه حكيم، ص 25.

(10) صيدنه، ج 1، ص 64.

[1] – فرهنگ معين، ج 4، ص 5029.

[2] – همان، ج 1، ص 284.

[3] – همان.

[4] – تحفه حكيم، ص 25.

[5] – صيدنه، ج 1، ص 64.

[6] – قانون در طب، ج 2، ص 66.

[7] – محيط اعظم، ج 1، ص 161.

[8] – فارماكوگرافيا، ج 2، ص 156.

[9] – المفردات، ص 80؛ بستان المفردات، ص 212.

[10] – دستور بريتانى، ص 1110.

[11] – محيط اعظم، ج 1، ص 161.

[12] – زبان خوراكيها، ج 3، ص 58.

[13] – فارماكوگرافيا، ج 2، ص 156.

[14]– لاثانى لغات الادويه، ص 16؛ لسان العرب، ص 16.

[15] – بستان المفردات، ص 212.

[16] – طب النبى، ص 166.

[17] – صيدنه، ج 1، ص 64.

[18] – المفردات، ص 80.

[19] – دستور بريتانى، ص 1110.

[20] – زبان خوراكيها، ج 3، ص 58.

[21] – قانون در طب، ج 2، ص 66.

[22] – صيدنه، ج 2، ص 754؛ اغراض، ص 61؛ تحفه، ص 25.

[23] – فارماكوگرافيا، ج 2، ص 156.

[24] – بريتانى، 1111.

[25] – زبان خوراكيها، ج 3، ص 58.

[26] – صيدنه، ج 2، ص 754.

[27] – طب النبى، ص 166.

[28] – مخزن المفردات، ص 31.

[29] – اغراض، ص 61.

[30] – قانون در طب، ج 2، ص 66.

[31] – المفردات، ص 80؛ بستان المفردات، ص 212.

[32] – همدرد، از ص 190 الى 256.

[33] – بستان المفردات، ص 212.

[34] – دستور بريتانى، ص 1111.

[35] – زبان خوراكيها، ج 3، ص 58.

[36] – زبان خوراكيها، ج 3، ص 58.

[37] – محيط اعظم، ج 1، ص 161.

[38] – المفردات، ص 80؛ بستان المفردات، ص 212.

[39] – تحفه حكيم، ص 25.

[40] – صيدنه، ج 1، ص 64.

توضیحات تکمیلی

توضیحات تکمیلی

مقدار

1 کیلوگرم, 250 گرم, 500 گرم

نظرات (0)

نقد و بررسی‌ها

هنوز بررسی‌ای ثبت نشده است.

اولین کسی باشید که دیدگاهی می نویسد “اشق”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

475,000 تومان1,800,000 تومان

اشتراک گذاری محصول

  • ارسال رایگان بالا ٥٠٠ هزار تومان
  • اصالت و سلامت فیزیکی کالا
  • پشتیبانی همه روزه

محصولات مرتبط

لاک‏ مغسول 

400,000 تومان1,500,000 تومان

240,000 تومان950,000 تومان

120,000 تومان440,000 تومان

160,000 تومان600,000 تومان